یکی از شایع ترین مشکلاتی که کودکان در بدو تولد به آن دچار هستند پاچنبری یا کلاب فوت می باشد، در این عارضه قسمتی از پا به جلو یا عقب چرخیده می شود و حالت طبیعی پا از بین می رود. در صورتی که والدین بلافاصله پس از تشخیص برای درمان پا چنبری یا کلاب فوت اقدام کنند مشکلی برای نوزاد ایجاد نمی شود.

اما چنانچه درمان صورت نگیرد و این وضعیت به حال خود رها شود، عوارض های جدی همچون: عدم توانایی راه رفتن برای کودک ایجاد می شود.

طی تحقیقاتی که تاکنون صورت گرفته است، عوامل ژنتیکی و محیطی تاثیر بسیار بالایی در بروز این عارضه دارد و بیشتر کودکانی که به طور مادرزادی به آن دچار هستند در خانواده خود سابقه پا چنبری یا کلاب فوت دارند.

اگر درمان پا چنبری به موقع انجام شود این عارضه به طور کامل درمان می شود و این کودکان می توانند همانند سایرین راه بروند و مشکلی در بزرگسالی برای آنان ایجاد نخواهد شد.

در همین ابتدا باید بیان کنیم که چنانچه کودک شما به این عارضه دچار شده است لازم نیست نگران باشید، این عارضه تا حدی شایع است که از هر 1000 کودک 3 تا 4 نوزاد به طور مادرزادی به آن دچار هستند و میزان شیوع در پسران بیشتر از دختران است.

بنابراین احتیاجی به نگرانی نیست، اگر این مطلب را تا انتها مطالعه کنید به طور کامل نسبت به این عارضه و چگونگی درمان آن اطلاعات لازم را به دست می آورید و در آخر می توانید بهترین روش را با توجه به نیاز کودک خود انتخاب کنید.

علائم پاچنبری با کلاب فوت

پا چنبری

علائم پاچنبری

در صورتی که نوزادی به پا چنبری دچار باشد احتمالا علائم زیر را شما مشاهده خواهید کرد:

  • بالا یا پایین پا به سمت پایین و داخل چرخیده می شود.
  • قوس پا بیشتر احساس می شود و پاشنه به سمت داخل چرخیده می شود.
  • عضلات ساق پا رشد کافی ندارند.
  • در موارد شدیدتر پا سر و ته (برعکس) به نظر می رسد.
  • چنانچه فقط یک پا درگیر باشد، پای درگیر در قسمت پاشنه از پای دیگری کوتاه تر است.

در صورت مشاهده هر یک از این علائم شما باید سریعا به متخصص ارتوپد اطفال مراجعه کنید تا روند درمان زودتر طی شود.

علت پاچنبری شدن نوزاد 

هنوز علت دقیق و مشخصی برای بروز این عارضه مشخص نشده است، اما آنچه که مسلم است تاثیر عوامل ژنتیکی و محیطی در ایجاد آن است.

با این حال فاکتور هایی وجود دارد که احتمال بروز پا چنبری یا کلاب فوت را افزایش می دهد، که شامل:

سابقه خانوادگی: در صورتی که والدین یا یکی از اعضای نزدیک کودک کلاب فوت داشته باشد؛ این احتمال وجود دارد که کودک تازه متولد شده نیز به این اختلال دچار باشد.

شرابط مادرزادی: ممکن است کلاب فوت مربوط به دیگر اختلالات اسکلتی باشد؛ مثل بیماری اسپینا بیفیدا

عوامل محیطی: چنانچه خانمی با داشتن سابقه خانوادگی کلاب فوت، در زمان بارداری الکل یا سیگار مصرف کند، احتمال ابتدا در نوزاد افزایش می یابد. علاوه بر آن عوامل دیگری مثل: آلودگی، عفونت و مصرف داروهای روان گردان احتمال خطر ابتلا را افزایش می دهد.

کم بودن مایع آمنیوتیک در دوران بارداری: کم بودن بیش از حد این مایع در بدن احتمال مبتلا شدن جنین به این عارضه را افزایش می دهد.

کلاب فوت چگونه شیوع پیدا می کند؟

در ویدیو بالا همه چیز در این خصوص توسط دکتر علی رضا غزنوی توضیح داده شده است و توصیه می کینم حتما آن را تماشا کنید.

این ضایعه مادرزادی در 1 از هر 1000 تولد ظاهر می شود. شدت آن از بیمار به بیمار دیگر متفاوت است. این بیماری در پسران دو برابر بیشتر از دختران است. در نیمی از موارد به صورت دوطرفه دیده می شود. دلیل آن مشخص نیست.

یک چهارم بیماران سابقه خانوادگی این بیماری را دارند. اگر شما، همسرتان یا یکی از فرزندانتان این عارضه را داشته باشید، احتمال اینکه فرزند بعدی شما دچار این مشکل شود 3 تا 5 درصد می باشد.

اگر پدر و مادر هر دو مبتلا به این بیماری باشند، خطر ابتلای فرزندشان 15 درصد بیشتر است. کودکان مبتلا به پای پرانتزی بیشتر احتمال دارد که سایر مشکلات مفصل ران داشته باشند، بنابراین مفاصل آنها باید با دقت بیشتری توسط پزشک بررسی شود.

تشخیص

عموما پس از به دنیا آمدن کودک، پزشک با بررسی پا و ساختار استخوان های نوزاد می تواند این عارضه را تشخیص بدهد؛ با این حال در برخی از مواقع به عکس رادیوگرافی احتیاج می باشد تا بتوان شدت آن را شناسایی کرد.

در برخی از کودکان نیز در زمان سونوگرافی می توان کلاب فوت را شناسایی کرد، اما دقت داشته باشید که قبل از تولد نمی توان برای درمان پا چنبری یا کلاب فوت اقدامی انجام داد.

درمان پا چنبری یا کلاب فوت

درمان پا چنبری یا کلاب فوت

کفش کلاب فوت

همان طور که گفتیم بهترین کار برای اینکه پاچنبری خود را درمان کنید این است که زود اقدام کنید، زمانی که کودک تازه متولد می شود در هفته های ابتدایی استخوان ها و مفاصل کودک بسیار منعطف است و به راحتی می توان این عارضه را درمان کرد.

روش های درمانی که ما با توجه به وضعیت کودک برای درمان پاچنبری یا کلاب فوت ارائه می دهیم شامل:

بریس

یکی از مهم ترین کار های رابج برای درمان پاچنبری بستن بریس است، بسیار مهم است که حتما از دستورالعمل هایی که ارائه می شوید پیگیری کنید و به همان روند پیش بروید.

مدل های مختلفی از بریس در مراکز خرید وجود دارد که شما باید با مشورت پزشک انتخابی متناسب با کودک خود داشته باشید.

از مزایا استفاده از بریس برای درمان کلاب فوت می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • استفاده از بریس احتمال شدت یافتن بیماری را کاهش می دهد.
  • این امکان را دارید که بریس را به میله های متحرک ببنید و این گونه خواب بهتری برای کودک ایجاد می شود؛ در این شرایط به راحتی می تواند یکی از پاهای خود را دراز کند و دیگری را خم نماید و این گونه فشاری به زانو وارد نمی شود.
  • فشار و سایش بر روی پاشنه پا به حداقل می رسد.

گچ گرفتن یا همان روش پونستی

درمان پونستی

گچ گرفتن پای نوزاد برای درمان پاچنبری

رایج ترین و موثر ترین روش درمان کلاب فوت یا پا چنبری پونستی می باشد که مراحل آن به صورت زیر است:

درست کردن پای نوزاد در حالت صحیح و گچ گرفتن در همان حالت

تغییر گچ پای کودک یک یا دو بار در هفته به مدت چند ماه

یک عمل جراحی کوچک برای افزایش دادن طول تاندون آشیل در انتهای درمان

زمانی که اصلاح مجدد پای کودک انجام شد، بسیار مهم است که والدین نکات زیر را رعایت کنند:

  • انجام تمرینات کششی مناسب پای کودک
  • استفاده از بریس و کفش مخصوص

اطمینان حاصل کنند که کودک به خوبی از بریس و کفش مناسب استفاده می کند، کودک باید به مدت سه ماه تمام روز و شب از بریس و کفش مخصوص استفاده کند

باید در نظر داشته باشید که با اینکه این روش نتیجه بخش ترین راه حل است، اما به شرطی شما به نتیجه موردنظرتان می رسید که تمامی دستورات پزشک را به خوبی رعایت کنید.

دلیل اینکه برخی از افزاد از این روش نتیجه نمی بینند کوتاهی و بی توجهی والدین است، بسیار مهم است که به جهت جلوگیری از بازگشت پاچنبری، کودک از کفش های مخصوص استفاده کند.

در ابتدا سه ماه باید هم روز و هم شب استفاده شود و پس از آن استفاده شبانه تا 4 یا 5 سالگی کافی است.

کشش و استفاده از چسب مخصوص (روش فرانسوی)

در این روش والدین باید با فیزیوتراپ مشورت داشته باشند و سپس از روش های زیر استفاده کنند:

  • تکان دادن پا در طول روز و نگه داشتن آن در حالت مناسب با کمک چسب های مخصوص
  • کمک گرفتن از یک ماشین به جهت حرکت مداوم پای کودک در زمان خواب
  • تکرار مراحل بالا تا رسیدن نوزاد به 6 ماهگی
  • پشتکار در انجام تمرینات روزانه و استفاده از اسپلینت شبانه تا زمان راه افتادن کودک

در این روش نسبت به روش پونستی به زمان و صبر بیشتری احتیاج است، در برخی از مواقع به جت رسیدن به نتیجه مطلوب از هر دو روشی فرانسوی و پونستی استفاده می شود.

حرکات اصلاحی

عکس پاچنبری خفیف

درمان پاچنبری خفیف با حرکات اصلاحی

برخی از حرکات ورزشی وجود دارد که در صورت صلاح دید پزشک می توان روند درمان پاچنبری نوزاد را سریع تر کند؛ این حرکات عبارت است از:

دورسی فلکشن مچ پا (حرکت به سمت پشت یا بالا)

برای انجام این حرکت کودک خود را به پشت بخوابانید.

یکی از دستانتان را بر روی زانوی خم شده کودک قرار دهید، با دست دیگر پای او را بگیرید و انگشت اشاره را بر روی پاشنه پا قرار دهید. در همین حین به آرامی مچ پا را به سمت بالا خم کنید و آن را به طرف پایین بکشید.

پاشنه پا را به جهت پایین بکشید و مچ پا را تا حد امکان خم کنید.

چرخاندن مچ پا به سمت داخل و خارج

کودکتان را به سمت پشت بخوابانید

با استفاده از یک دست پا را در بالای مچ به طور ثابت نگه دارید

با استفاده از دست دیگر پا را از انگشت شست بگیرید و به سمت داخل بچرخانید و سپس به طرف خارج هل فشار دهید.

دقت داشته باشید که اگر نمی توانید این مراحل را به درستی انجام دهید و یا اطلاعات کافی در این زمنیه ندارید، هرگز انجام ندهید، زیرا استخوان بندی های نوزاد بسیار ضعیف است و احتمال دارد دچار آسیب شود.

بنابراین قبل از انجام هر نوع تمرینی بر روی نوزاد، در ابتدا تحقیقات کامل انجام دهید و یا ویدیو های آموزشی تماشا کنید تا مطمئن شوید حرکات به درستی و با اصول کامل انجام می شود.

جراحی

چنانچه کلاب فوت کودک شما شدید باشد و یا سایر روش های درمانی موفقیت آمیز نباشد لازم است که به سراغ گزینه جراحی بروید. به کمک جراحی تاندون های پا بلندتر می شود و پا وضعیت بهتری به خود می گیرد.

پس از عمل جراحی پای نوزاد باید برای دو ماه در گچ باشد و سپس به جهت پیشگیری از بازگشت برای حداقل یک سال از بریس استفاده شود.

چندین بار در مطالب بالا ذکر کردیم و باز هم می گوییم، اگر شما از درمان زود هنگام استفاده نکنید ممکن است کلاب فوت کودکتان به طور کامل درمان نشود و در آینده دچار مشکل خواهد شد.

اما اگر شما پس از به دنبا آمدن نوزاد و از لحظه مشاهده کردن علائم نسبت به درمان اقدام کنید می توانید مطمئن باشید که وضعیت کودک شما عادی می شود و در آینده می تواند از کفش های معمولی استفاده کند.

عوارض پا چنبری برای کودک

نوزاد پاچنبری

عوارض کلاب فوت

عموما تا زمانی که کودک شروع به راه رفتن نکند مشکلی برای آن ایجاد نخواهد شد و تنها عوارض آن شکل ظاهری نامناسب است. اما در صورتی که نسبت به درمان پا چنبری یا کلاب فوت اقدام نکنید مشکلات زیر برای کودک ایجاد خواهد شد:

  • محدودیت حرکتی جهت انجام فعالیت های روزانه
  • پای افراد مبتلا به کلاب فوت حدود 1 سایز از سایر افراد کوچکتر است
  • عضلات ساق پا سمت درگیر از سمت دیگر کوچکتر است
  • به دلیل چرخش مچ پا کودک نمی تواند روی پای خود قرار بگیرد و راه برود، به جهت جبران این مشکل روی سینه یا لبه خارجی پا راه می رود
  • احتمال مبتلا شدن به آرتریت افزایش می یابد
  • تصویر ذهنی ضعیف به دلیل ظاهر عجیب و متفاوت خود

برخی از سوالاتی که ممکن است برای شما ایجاد شود:

تا اینجا تلاش شد تا به خوبی با پاچنبری در کودکان آشنا شوید و فهمدید که برای درمان پا چنبری یا کلاب فوت باید بلافاصله پس از تشخیص نزد متخصص ارتوپد کودکان مراجعه کنید. در ادامه به پاسخ برخی از سوال های جزئی شما می پردازیم تا ابهامی برایتان باقی نماند.

زمانی که نوزاد بزرگ می شود چه اتفاقی می افتد یا درمان به پایان می رسد؟

نوزادانی که به پاچنبری دچار هستند، پس از آنکه شکل پاها حالت عادی گرفت می توانند زندگی طبیعی خود را پیش بگیرند. معمولا تا 4 سالگی لازم است که از بریس استفاده کنند و درصد خیلی کمی که عارضه آنها شدید تر بوده است بنابر نظر پزشک به 5 سال می کشد.

طی تجربیات ما اگر در سن یک یا دو سالگی کلاب فوت بازگشت نداشته باشد، به این معنی است که کاملا درمان شده است. اما اگر تفاوت طول پاها احساس شود باید نزد پزشک مراجعه شود تا وضعیت بررسی شود.

در نهایت پس از متوقف شدن رشد استخوان ها (در پسران 14 سالگی و دختران 16 سالگی) دیگر احتیاجی به مراجعه به پزشک نمی باشد.

آیا روند درمان برای کودک دردناک است؟

طبق تجربیات ما ممکن است مقداری ناراحتی برای کودک وجود داشته باشد اما به اندازه ای نیست که اذیت شود و در روند درمان اختلال ایجاد شود.

عموما مراجعینی که نزد ما می آیند؛ والدین بیشتر از کودکان نگران هستند و بیشتر اذیت می شوند که این موضوع نیز طبیعی است.

منظور از عود مجدد پس از درمان چیست؟

همان طور که در مطالب بالا اشاره کردیم این امکان وجود دارد که پس از اصلاح مجدد شکل پا این عارضه دوباره بازگردد؛ در چنین شرایطی درمان مجدد همانند روش قبل با گچ گرفتن پاها انجام می شود.

البته در این سری به دفعات کمتری از گچ احتیاج است. در درصد بسیار پایینی ممکن است پاچنبری در فرد باقی بماند که راه حل جراحی می باشد. در این افراد جراحی انتقال تاندون انجام می شود که پساز آن به صورت کامل درمان صورت می گیرد.

 

درمان صافی کف پا

درمان شکستگی های صفحه رشد

درمان در رفتگی مادر زادی لگن

علیرضا غزنوی

دکتر

متخصص ارتوپدی (جراح استخوان و مفاصل) فلوشیپ ارتوپدی کودکان 

بدون دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *