شکستگی استخوان ها می تواند در تمامی سنین اتفاق بیفتد، اما شکستگی در کودکان نسبت به بزرگسالان دارای تفاوتی می باشد. در کودکان ساختاری به نام صفحه رشد قرار دارد که در صورت شکستگی این بخش دچار آسیب می شود و به موجب آن عوارض هایی برای کودک ایجاد می شود. در این مطلب از سایت دکتر غزنوی ما به طور کامل در خصوص علت، علائم و درمان شکستگی های صفحه رشد کودکان صحبت خواهیم کرد.

صفحه رشد چیست و در کدام قسمت قرار دارد؟

صفحه رشد زانو

مقایسه صفحه رشد کودک و فرد بالغ

احتمالا اولین سوالی که برای شما ایجاد می شود این است صفحه رشد کجاست؟ صفحه اپی فیزیال یا همان رشد در منطقه ای انتهای دو استخوان بلند کودکان قرار دارد و مسئول رشد استخوان ها می باشد.

در حقیقت به کمک فعالیت های صفحه رشد است که استخوان های بدن کودک رشد کرده و بزرگ می شوند.

هر استخوان بلند موجود در بدن حداقل دارای دو صفحه رشد می باشد که در بخش انتهایی آن ها قرار دارد. اما استخوان های کوچک تر مثل استخوان های کف دست دارای یک صفحه رشد هستند.

بنابراین تا اینجا متوجه شدیم که به دلیل حضور صفحه رشد است که شکل و طول نهایی استخوان مشخص می شود،

جنس صفحه رشد شبیه به غضروف می باشد و نسبت به استخوان نرم تر و ضعیف تر می باشد. در واقع می توان گفت صفحات رشد ضعیف ترین قسمت استخوان های بدن کودک هستند، با توجه به جنس غضروف مانند آن ها زمانی که عکس رادیوگرافی می اندازید شبیه به یک خط شفاف دیده می شوند.

زمانی که دوره بلوغ کودک به اتمام می رسد، صفحه رشد تبدیل به استخوان می شود و فعالیتش برای همیشه متوقف می شود که این فرایند بسته شدن صفحه رشد نام دارد.

بخش میانی استخوان که بین صفحه رشد و سطح مفصلی است اپی فیز نام دارد، استخوان این قسمت از جنس اسفنج می باشد.

قسمت وسط استخوان بلند که همانند لوله است دیافیز نام دارد، جنس این استخوان بسیار سفت و محکم است، در آخر استخوان بین دیافیز و صفحه رشد متافیز نام دارد که حالت اسفنجی است. در صورتی که هر یک از این استخوان ها دچار آسیب شوند برای درمان باید نزد متخصص ارتوپد اطفال مراجعه کنید.

منظور از شکستگی صفحه های رشد کودک چیست؟

عکس شکستکی صفحه رشد

شکستگی صفحه رشد

تا اینجا به خوبی با صفحه رشد استخوان آشنا شدید، حالا می خواهیم بررسی کنیم که منظور از آسیب دیدن و درمان شکستگی های صفحه رشد چیست!

حدود 15 تا 30 شکستگی های بچه ها مربوط به صفحه رشد است، این آسیب در کسانی ایجاد می شود که رشد فعالی دارند، یعنی همان بچه ها و نوجوانان زیرا بلوغ آن ها کامل نشده است.

همان طور که در بالا بیان کردیم صفحات رشد در انتهای استخوان ها هستند، یعنی دقیقا در محل مفاصل. بنابراین می توان این گونه گفت که صفحات رشد در دو طرف مفصل هستند. به طور مثال در زانوی کودک، در بالای مفصل صفحه رشد پایینی استخوان ران قرار دارد و در پایین مفصل زانو صفحه رشد بالایی استخوان درشت نی.

در بزرگسالان زمانی که ضربه ای به مفاصل وارد می شود، لیگامان های اطراف مفاصل آسیب می بینند، اما بچه ها این طور نیست، با توجه به این صفحه رشد ضعیف ترین بخش استخوان و مفاصل است بنابراین صفحات رشد آنها دچار صدمه می شود.

اما عموما علائم آسیب در کودکان و بزرگسالان شبیه به هم است، آسیب صفحه رشد در پسران دو برابر دختران است، دلیل بر این است که در دختران استخوان ها در سنین پایین تری بالغ می شود و در نتیجه صفحه رشد آن ها زودتر تبدیل به استخوان می شود.

بیشتر آسیب های صفحه رشد در زمان ورزش و بازی رخ می دهد، شایع ترین صفحات رشدی که دچار آسیب می شوند استخوان های انگشت، استخوان زند اعلی در ساعد و استخوان های ساق پا هستند. در ادامه به شما توضیح می دهیم که درمان شکستگی های صفحه رشد چگونه انجام می شود.

علائم نشانه های شکستگی صفحه رشد

درمان شکستگی های صفحه رشد

شکستگی صفحه رشد مچ دست

این موضوع واضح است که شکستگی بدون هیچی دلیلی رخ نمی دهد، قطعا علتی پشت آن وجود دارد. عموما بیشتر شکستگی ها در اثر ضربه رخ می دهد. بنابراین هر زمان که ضربه ای به استخوان های کودک وارد شد اولین عاملی است که شما باید نزد پزشک مراجعه کنید.

در کنار ضربه اگر علائم زیر را در کودک مشاهده کردید، احتمال شکستگی صفحات رشد افزایش می یابد:

  • درد در زمان لمس قسمت آسیب دیده
  • ناتوانی در حرکت مفصل آسیب دیده
  • ورم و احساس گرما در بخش انتهایی استخوان در نزدیکی مفصل
  • خون مردگی در محل شکستگی
  • التهاب و تورم

انواع درجات شکستگی های صفحه رشد

انواع متخلف شکستگی

انواع شکستگی صفحه رشد

شایع ترین دلیل آسیب دیدگی صفحات رشد بر اثر ضربه می باشد، بیشترین محل آسیب دیدگی در صفحه رشد مچ پا، شکستگی صفحه رشد مچ دست، صفحه رشد زانو و بازو می باشد. تقسیم بندی شکستگی های صفحه رشد بر 5 اساس می باشد که عبارتند از:

آسیب صفحه رشد نوع اول

در نوع اول، شکستگی از صفحه رشد گذر می کند، یعنی بنابر آسیب وارد شده بخش اپی فیز از متافیز جدا می شود.

برای درمان شکستگی های صفحه رشد نوع اول پزشک استخوان را بررسی می کند، اگر جابجایی میان اپی فیز و متافیز زیاد باشد باید شکستگی جا اندازی شود. پس از جا انداختن مدتی با گچ پوشانده می شوند تا بدون حرکت باقی بمانند و شکستگی جوش بخورد.

عموما این شکستگی ها پس از مدتی بدون هیچ عارضه خاصی جوش می خورند.

آسیب صفحات رشد نوع دوم

شایع ترین نوع شکستکی مربوط به این درجه است، در این مدل، خط شکستگی از صفحه رشد و متافیز عبور می کند، به این صورت که یخشی از صفحه رشد سالم است و بخش دیگر شکسته می شود. در جایی که صفحه رشد سالم است قسمتی از متافیز اتصالش را با صفحه رشد حفظ میکند.

آسیب صفحه رشد نوع سوم

این نوع از شکستگی نادر است و در تعداد بسیار کمی رخ می دهد، در این حالت خطر شکستگی در صفحه رشد و اپی فیز قرار دارد و قسمتی از صفحه رشد سالم است.

در این مدل با توجه به اینکه در دسته شکستگی های داخل مفصلی قرار می گیرد، گاهی برای درمان لازم است که عمل جراحی انجام شود.

آسیب صفحه رشد نوع چهارم

این مدل نیز جزو شکستکس های داخل مفصلی به حساب می آید، خط شکستگی هم در اپی فیز و هم در متافیز قرار دارد و عبور آن از صفحه رشد می باشد.

در اکثر موارد برای درمان شکستگی های صفحه رشد نوع چهارم لازم است که عمل جراحی انجام شود. البته در نهایت نتیجه به دست آمده مانند مدل های قبلی نیست و شاید استخوان مثل روز اول نشود. شایع ترین محل وقوع این مدل در پایین استخوان بازو در نزدیکی مفصل آرنج است.

آسیب صفحه رشد نوع پنجم

این مدل از آسیب بیشتر در مفاصل زانو و مچ پا دیده می شود، این مورد بسیار نادر است، اما در صورت رخ دادن صفحه رشد به طور کامل کوبیده و خورد می شود. از عوارض آن اختلال در طول رشد استخوان است.

البته اخیرا آسیب دیدگی نوع ششم نیز شناسایی شده است که در این حالت قسمتی از استخوان ها کنده می شود. این نوع از شکستگی ها در اثر آسیب دیدگی های شدید رخ می دهند، مثل برخورد با گلوله، تصادفات شدید و … برای درمان احتیاج به عمل های جراحی متعددی می باشد و عوارض زیادی را به دنبال دارد.

درمان شکستگی های صفحه رشد چگونه است؟

در ویدیو بالا توسط دکتر علیرضا غزنوی متخصص ارتوپد اطفال در خصوص درمان شکستگی صفحه رشد زانو صحبت شده است، توصیه می کنیم حتما آن را تماشا کنید؛ این که دقیقا چه روش درمانی مناسب کودک می باشد بسته به چند عامل دارد. 1- شدت آسیب دیدگی 2- سن اسکلت بیمار (چقدر از رشد استخوان باقی مانده است)

اگر استخوان های شکسته جابجا نشده باشند، از روش گچ گیری استفاده می شود، علت گچ گرفتن در این است که مدتی استخوان آسیب دیده بدون حرکت باقی بماند.

اما در صورتی که استخوان های جابجا شده باشند، باید در ابتدا پزشک ارتوپد شکستگی را جااندازی کند و سپس گچ بگیرد. اگر آسیب دیدگی از نوع درجه 1 یا 2 باشد به صورت بسته انجام می شود. اما اگر آسیب دیدگی از نوع 3 یا بیشتر باشد ممکن است به عمل جراحی نیاز باشد.

مهم ترین مسئله قابل اهمیت در درمان شکستگی های صفحه رشد این است که کودک باید تا پایان دوره رشد استخوان به طور مرتب به پزشک مراجعه کند تا از استخوان های او با اشعه ایکس عکس برداری انجام شود.

عوارض ناشی از شکستگی صفحه رشد

در 70 درصد مواقع درمان شکستگی های صفحه رشد بدون هیچ عارضه ای انجام می شود، اما عواملی وجود دارند که میزان رخ دادن عوارض را افزایش می دهند:

شدت آسیب دیدگی: در صورتی که میزان آسیب دیدگی بالا باشد، یعنی جابجایی، خرد شدن یا شکستگی کامل صفحه رشد رخ داده باشد احتمال بد شکلی در اندام وجود دارد.

سن کودک: اگر صفحه رشد کودک به آسیب دائمی دچار باشد، احتمال تغییر شکل اندام افزایش می یابد. علاوه بر آن اگر رشد کودک کامل شده باشد امکان دارد آسیب دیدگی دائمی موجب بدشکلی خفیف شود.

محل آسیب دیدگی: اگر محل شکستگی صفحه رشد در زانو باشد و آسیب دیدگی دائمی باشد، احتمال کوتاه تر شدن قد کودک یا کج شدن پاها وجود دارد. اما آسیب دیدگی های مچ دست یا شانه ها عموما بدون هیچ عوارضی درمان می شوند.

درمان پا چنبری یا کلاب فوت

درمان لنگش پا

درمان در رفتگی مادر زادی لگن

علیرضا غزنوی

دکتر

متخصص ارتوپدی (جراح استخوان و مفاصل) فلوشیپ ارتوپدی کودکان 

بدون دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.