دررفتگی مادرزادی لگن زمانی رخ می دهد که در نوزاد تازه متولد شده مفصل گوی و کاسه به درستی شکل نگیرد. اگر کودک شما به این عارضه دچار است توصیه می کنیم حتما تا انتها همراه ما باشید. در این مطلب قصد داریم تمامی جزئیات این عارضه را بررسی کنیم و بهترین روش های درمان در رفتگی مادرزادی لگن را به شما معرفی خواهیم کرد.

مفصل لگن استخوان را به لگن متصل می کند و در قسم بالایی استخوان ران گوی گردی قرار دارد، درون کاسه مفصل ران که شکلی ماننده فنجان دارد قرار گرفته است.

دررفتگی مادرزادی لگن زمانی رخ می دهد که کاسه مفصل عمق کمی دارد و این گونه سر استخوان را به طور محکم در آن قرار نمی گیرد. در نهایت مفصل لگن شل می شود و در موارد حاد تر استخوان را به طور کامل خارج می شود.

عارضه دررفتگی مادرزادی لگن می تواند بر روی هر دو مفاصل تاثیرگذار باشد، اما عموما در لگن سمت چپ بیشتر دیده شده است. طی تحقیقاتی که صورت گرفته است دختران و فرزندان اول خانواده بیشتر احتمال این آسیب دیدگی دارند.

نمی توان گفت این عارضه شایع است، زیرا از هر 1000 کودک چیزی حدود 1 یا 2 نفر مبتلا به دررفتگی مادرزادی لگن هستند. در ادامه در مورد علت های رخ دادن این اتفاق صحبت خواهیم کرد.

انواع دررفتگی لگن

در بیشتر موارد دررفتگی مادرزادی لگن،؛ کاسه کم عمق می باشد، یعنی استخوان ران نمی تواند به خوبی در جای خود قرار بگیرد. اما میزان شل بودن مفصل ران یا بی ثباتی لگن در نوزادان متفاوت است ولی برای درمان هر یک از مدل های در رفتگل لازم است که به متخصص ارتوپد اطفال مراجعه کنید.

در رفتگی: در شدید ترین موارد سر استخوان ران نوزاد به طور کامل از کاسه خارج شده است و در رفتگی کامل رخ داده است.

قابل جابجایی: در این دسته، سر استخوان داخل حفره قرار دارد اما به راحتی می تواند از کاسه خارج شود و شل می باشد.

در رفتگی خفیف: برخی از نوزادان به میزان خفیف تری به این عارضه دچار هستند، یعنی سر استخوان ران در داخل کاسه سست است. ممکن است که در زمان های معایه درون کاسه جایجا شود اما احتمال در رفتگی کامل وجود ندارد.

دلایل دررفتگی مادرزادی لگن

عکس لگن نوزاد

دلایل در رفتگی لگن نوزاد

در خصوص دلایل باید بگوییم که هنوز به طور کامل شناخته شده نمی باشد، اما متخصصین تشخیص داده اند که برخی از عوامل در ایجاد این بیماری نقش دارند که عبارتند از:

انقباض شدید ماهیچه های رحم

اگر جنین در رحم مادر فاضی کافی برای حرکت نداشته باشد خطر دررفتگی مادرزادی لگن در او افزایش می یابد. این موضوع بیشتر در حاملگی های اول رخ می دهد، در این زمان دیواره های رحم هنوز محکم است.

علاوه بر آن اگر آب درون کیسه جنین کم باشد بروز این عارضه احتمال دارد.

حالت بریچ

چنانچه نوزاد در حالت بریچ قرار بگیرد، حرکاتش دروت کیسه آب محدودتر می شود. خصوصا در این حالت زانوهای نوزاد به اطراف کشیده می شود و پای نوزاد در نزدیکی سر قرار می گیرد.

هورمون های تولد

در برخی مواقع این احتمال وجود دارد که نوزاد به هورمون هایی که در زمان زایمان به جهت آرام کردن ماهیچه ها و تاندون های بدن مادر ترشح می شود واکنش نشان دهد و در نتیجه لگن او نرم می شود و در طول زایمان کشیده می شود.

دیگر شرایط

کودکانی که با بیماری هایی مثل حالت قرارگیری آن‌ ها درون رحم مانند انحنای کف پا به سمت داخل، کجی گردن و سندروم سر تخت به دنیا می‌آیند بیشتر درخطر در رفتگی لگن قرار دارند.

علائم

همان طور که اشاره کردیم دررفتگی مادرزادی لگن بر یک طرف بدن بیشتر از طرف دیگر تاثیر می گذارد. در این حالت نوزاد هیچ دردی ندارد و علائمی از خود نشان نمی دهد. تشخیص در این نوزادان همراه با علائم می باشد که به شرح زیر است:

  • تفاوت در قد پاها
  • لنگ زدن کودکان بزرگ
  • شنیدن صدای تیک در زمان معاینات پس از تولد
  • عدم تقارن بافت های چربی را در قسمت های بالایی و باسن
  • در کودکان بزرگ تر انحای شدید ستون فقرا می تواند سبب در رفتگی لگن شود
  • عدم تقارن حرکات لگن و کوتاه بودن یکی از پاها نسبت به دیگری در 3 ماهگی

بهترین زمان تشخیص و درمان در رفتگی لگن نوزاد

در رفتگی مادرزادی لگن

بهترین زمان تشخیص و درمان در رفتگی لگن نوزاد

معمولا 72 ساعت پس از تولد لگن نوزاد بخشی از معاینه جسمی می باشد که انجام می شود.

در این معاینه حرکات مفصل ران به آرامی حرکت داده می شود تا هرگونه مشکل بررسی شود.

اگر پزشک احساس کند که مفصل ران نوزاد ناپایدار است، فرزند شما باید قبل از 2 هفتگی سونوگرافی انجام دهد تا بررسی های دقیق تر برای درمان در رفتگی مادرزادی لگن انجام شود.

علاوه بر آن مواردی وجود دارد که سونوگرافی لگن کودک قبل از 6 هفتگی را اجبار می کند، این موارد شامل:

  • یکی از اعضای خانواده در کودکی به مشکلات لگن دچار بوده است.
  • فرزند شما در ماه های آخر بارداری در وضعیت بریچ بوده است.
  • کودک شما در وضعیت بریچ متولد شده است.

همچنین اگر کودک شما دو قلو می باشد، احتمال خطر این عارضه بیشتر می شود و لازم است که تا 6 سالگی به طور مرتب سونوگرافی از لگن انجام دهند.

درمان در رفتگی مادرزادی لگن

بریس لگن نوزاد

درمان غیر جراحی لگن

برای درمان این عارضه سن کودک و شدت بیماری مورد بررسی قرار می گیرد، در رفتگی های ضعیف عموما در هفته های بعد از تولد درمان می شوند.

درمان غیر جراحی برای نوزاد تازه به دنیا آمده

اگر پس از به دنیا آمدن کودک این عارضه تشخیص داده شود و شدت بالایی نداشته باشد، از روش درمانی زیر استفاده می شود.

کودک درون یک وسیله تغیر وضعیت دهنده به اسم هارنس برای مدت 1 الی 2 ماه قرار می دهند تا استخوان درون کاسه نگه داشته شود.

این بریس به طور مخصوص طراحی شده است تا مفصل رات در وضعیت مناسبی بماند و این اجازه را به کودک می دهد که پاهای خود را تکان دهد و یا پوشک شود.

به کمک هارنس لگنی رباط های به دور مفصل ران محکم می شوند و شکل طبیعی کاسه لگن ایجاد می شود.

اما باید در نظر داشت که والدین نقش مهمی در این روش دارند. پزشکان به شما آموزش می دهند که گونه کارهای روزانه کودک اعم از پوشک کردن، حمام، غذا دادن و لباس پوشیدن را انجام دهید و باید دقت کنید که در حین این کار ها آسیبی به وضعیت کودک وارد نشود.

کودکان یک تا شش ماه

در این سن همانند نوزازان تازه متولد شده استخوان ران به کمک هارنس درون کاسه قرار داده می شود.

نوزاد از زمان تولد برای یک الی دو ماه در هارنس پاولیک قرار دارد، اما این زمان برای همه یکسان نیست. به طور معمول برای 6 هفته به صورت تمام وقت استفاده می شود و برای 6 هفته به صورت نیمه وقت.

اگر وضعیت بدن کودک به نحوی باشد که با استفاده از هارنس لگن در جای خود قرار نمی گیرد، پزشک بریس ابداکشن را پیشنهاد می دهد.

این بریس از مواد سخت و محکمی ساخته شده است و کمک می کند تا پا در وضعیت مناسبی باشد. در برخی از افراد به یک جراحی بسته احتیاج می شود.

در این جراحی پزشک به آرامی استخوان ران کودک را در موقعیت مناسب قرار می دهد و با کمک گچ استخوان در جای خود نگه داشته می شود.

این جراحی با بیهوشی عمومی کودک انجام می شود. اگر پاهای کودک گچ گرفته شود، برای تکان دادن و بغل کردن او باید دستورالعمل های پزشک را به صورت دقیق در نظر داشته باشید.

درمان در رفتگی مادرزادی لگن در کودکان 6 ماه تا 2 سال

برای کودکان بزرگ تر از روش جراحی بسته و گچ اسپایکا استفاده می شود. در اکثر موارد، کشش پوستی ممکن است چند هفته پیش از موقعیت دهی به استخوان ران استفاده گردد. کشش پوستی بافت نرم اطراف مفصل ران را برای تغییرات ناشی از موقعیت دهی آماده می سازد. این کار ممکن است در خانه یا بیمارستان انجام شود.

عمل جراحی دررفتگی لگن مادرزادی

عکس در رفتگی لگن نوزاد

عمل جراحی دررفتگی لگن مادرزادی

روش جراحی برای نوزادان تازه متولد شده انجام نمی شود و اگر نوزاد کاندید های جراحی باشد باید تا چند ماهگی او صبر کرد.

6 ماه تا 2 سال

در خصوص جراحی بسته در بالا توضیح دادیم، اگر جراحی بسته برای کودک موفق نباشد جراحی باز مورد نیاز می شود.

برای این جراحی یک برش بر روی مفصل ران کودک ایجاد می شود و دید بهتری به بافت نرم و استخوان ها ایجاد می شود.

در برخی از کودکان برای قرار گرفتن استخوان درون کاسه، استخوان ران کوتاه می شود، به همین جهت عکس رادیولوژی در حین عمل گرفته می شود تا پزشک مطمئن شود مکان قرارگیری استخوان درست می باشد. پس از آن گچ اسپایکا گرفته می شود تا وضعیت بدن نوزاد حف شود.

بالای 2 سال

در برخی از کودکان در رفتگی بگن با رشد و فعال تر شدن وی بدتر می شود. برای این کودکان از جراحی باز استفاده می شود تا هم تراز کردن مفاصل ران به خوبی انجام شود و همانند مراحل قبل در آخر برای مدتی از گچ اسپایکا استفاده می شود.

عوارض پس از درمان دررفتگی مادرزادی لگن

بیماری در رفتگی لگن و ران نوزاد

عوارض در رفتگی لگن نوزاد

کودکانی که با کمک گچ درمان می شود احتمالا در راه رفتن کمی تاخیر دارند، اما زمانی که گچ آن ها برای همیشه خارج می شود، پروسه راه رفتن همانند سایرین طی می شود.

علاوه بر آن نوزادانی که در هارنس لگن قرار دارند، کمی دچار التهاب پوست در اطراف بند ها می شود و این احتمال وجود دارد که تفاوت طول پاها در آن ها باقی بماند.

مشکل رشد قسمت بالای استخوان ران بسیار کم رخ می دهد، اما می تواند به دلیل مشکل در خون رسانی در محل رشد استخوان ران، ایجاد شود.

در نوزادان که به روش غیر جراحی درمان می شوند، این احتمال وجود دارد که با رشد آناتومی بدن، مشکل آن ها عود گردد و مجدد به حراحی احتیاج پیدا کنند.

نتیجه گیری

اگر این عارضه زود تشخیص داده شود و روند درمان به طور کامل با موفقیت انجام شود، کودکان یک مفصل لگن و ران طبیعی خواهند داشت و مشکلی برای آنان ایجاد نمی شود.

اگر این عارضه بدون درمان باقی بماند، منجر به درد و استئوآرتریت (آرتروز) در اوایل سنین بزرگسالی خواهد شد. علاوه بر آن اگر درمان کامل انجام نشود منجر به تفاوت در اندازه پاها می شود.

البته در خصوص کودکانی که درمان پس از دو سالگی در آن ها انجام می شود، پس از درمان کامل هم این احتمال وجود دارد که به بد شکلی مفصل ران دچار شوند.

امیدواریم که این مطلب برای شما مفید بوده باشد و توانسته باشیم شما را به خوبی با درمان در رفتگی مادرزادی لگن آشنا نماییم.

درمان پا چنبری یا کلاب فوت

درمان لنگش پا

درمان شکستگی های صفحه رشد

علیرضا غزنوی

دکتر

متخصص ارتوپدی (جراح استخوان و مفاصل) فلوشیپ ارتوپدی کودکان